• 02.12.2010
    Tweede Bedrijf

  • Tweede Bedrijf

    Het Tweede Bedrijf verhaalt over de transformatie van de omgeving van de Coolsingel in een reactie op de metamorfose van de straat voor autoverkeer in een landingsbaan voor vliegtuigen.

    Een onheilstijding heeft ons bereikt. Wat is er gebeurd in het centrum van Rotterdam? Uit een transportbaan voor autoverkeer is op de Coolsingel een landingsbaan verrezen.  De eerste vliegtuigen dienen zich al aan.

    Op de schaal van de gehele stad komt de landingsbaan te liggen in het oostelijk deel van het centrum. Om genoeg lengte te behalen voor de landingsbaan, steekt hij uit over de Maas. Dit is mogelijk omdat de landingsbaan op ongeveer één derde, bij de Blaak, boven het maaiveld uitrijst.

    Maar voordat we van een luchthaven kunnen spreken, moet er een architectonische staat van beleg afgekondigd worden, zodat er vrij spel is om de Coolsingel grondig te veranderen. Hier wordt de nieuwe Coolsingel gepresenteerd. Er moet plaats worden gemaakt voor de vliegtuigen. Op het maaiveldniveau wordt langs de landingsbaan in de gebouwen ruimte gemaakt voor de vliegtuigen. De gebouwen moeten uit hun functie worden ontheven en boven het maaiveld op de eerste verdieping vormt zich een luchthaven.


    Hier zien we Terminal Stadhuis. Vanuit de prachtig gedecoreerde en uitbundig begroeide binnentuin betreedt de passagier de terminal. Het vliegtuig staat al gereed, een glimp van de neus van het vliegtuig kan opgevangen worden door de colonnade.

     De vliegtuigstandplaats bevindt zich in het hart van het monumentale gedeelte van het gebouw, de voormalige hal. Met de komst van het vliegtuig is de hal opengebroken, en toegankelijk voor de reizigers. Deze klassieke entourage zorgt voor een spectaculaire afvaart.

    Tegenover Terminal Stadhuis bevindt zich Terminal Stadhuisplein. De vliegtuigstandplaats heeft een publiek karakter. Er is alleen een dak opgespannen tussen de kantoorgebouwen. Het dak wat ondersteund wordt door uiterst fragiele polonceauspanten, doet denken aan de eerste vliegtuigen die een poging in het luchtruim waagden. De kantoren aan Terminal Stadhuisplein die voorheen vrijwel leeg stonden, zullen nu een aantrekkelijke meerwaarde hebben. Het spectaculaire uitzicht op de reusachtige Boeing 737, de bedrijvigheid rondom de aankomst en het vertrek van het vliegtuig en de sensatie van de ruimte zullen de kantoren wederom waardevol maken voor gebruik.

    Ook de voorkant van het Postkantoor wordt geopend. Hier was eens de prachtige zaal van de telegrafisten, onzichtbaar voor de stedelingen van Rotterdam. Met de komst van de vliegtuigen wordt de potentie van de ruimte ontdekt en ontstaat Terminal Postkantoor. De grootsheid van de zaal biedt de ultieme mogelijkheid om hier een vliegtuigstandplaats van te maken.

    De monumentale vliegtuigstandplaats is gecreëerd door een opening naar de landingsbaan toe te maken. Deze boog is het evenbeeld van het oorspronkelijke gewelf van de voormalige telegrafistenzaal. Het nieuwe gewelf doorboort het oude gewelf onder een hoek van 90 graden. De ruimte verzorgt een spectaculaire aankomst of vertrek vanuit Terminal Postkantoor.

    Terminal de Nieuwe Nederlandsche is net als Terminal Stadhuisplein gelegen tussen gebouwen. Maar wat betreft efficiëntie staat deze lijnrecht tegenover Terminal Stadhuisplein. De terminal is opgedeeld in twee lussen op de eerste verdieping die het in- en uitchecken faciliteren, bereikbaar vanaf een plateau. Deze terminal verenigt zo twee gebouwen, en toont de kwaliteiten van de binnentuinen.

    Het enige gebouw met een open voorhof aan de landingsbaan, is Terminal ABN AMRO. Het oorspronkelijke bankgebouw, dat in zijn plaatsing op het kavel afwijkt van het algemeen geldende stedenbouwkundige patroon langs de Coolsingel, wordt aangevuld met twee ‘armen’ die het gebouw en ook de omgeving beschermen tegen geluid. Dit voortoneel van de terminal is het domein van het luchthavenpersoneel en de luchthavenkarretjes.

    Rechts van Terminal ABN AMRO is de enige cargoterminal gevestigd in het voormalige warenhuis de bijenkorf. Dit is het schouwtoneel van af- en aankomende goederen uit exotische oorden. De oorspronkelijke zijgevel van de architect Marcel Breuer is behouden, maar aan de voorzijde wordt een nieuwe gevel toegevoegd.

    Binnen is het een drukte van belang. De karretjes worden in paraatheid gebracht, wanneer het vliegtuig wordt binnengereden door een sleepwagen. De constructie in de bovenrand is aangebracht in de nieuwe gevel voor een vliegtuighoge deur. Na aankomst van het vliegtuig op de standplaats sluit de deur tegen het lawaai van andere opstijgende vliegtuigen.

    De goederen die binnenkomen in Terminal Bijenkorf worden voor een gedeelte direct verkocht aan de overkant, in Terminal Beurs. Deze terminal is er speciaal op ingericht dat bij vertrek, de passagier uitgebreid tax free kan winkelen. De omgang op de eerste verdieping van de voormalige beursvloer is de winkelcarree. Deze winkels hebben ook een ingang op de begane grond, die voor de Rotterdammers toegankelijk is.

    Op zijn weg naar het vliegtuig moet de Koopgoot overbrugd worden. Een scherm houdt het geluid tegen, maar zorgt er ook voor dat mensen niet zomaar de landingsbaan op kunnen lopen. Tegelijkertijd wordt er door de lichtheid van de constructie een overweldigend gezicht op de landingsbaan geschonken aan het winkelend publiek in de Koopgoot.

    Om de luchthaven tot een succes te maken, zal het vliegtuig op alle fronten voorrang verleend moeten worden. De landingsbaan is verbreed, zodat de veiligheidsmarge tijdens het landen en opstijgen vergroot wordt. Om voordeel te kunnen nemen uit de nieuwe situatie, zal de stad buiten de landingsbaan verder moeten kunnen functioneren. De achterliggende bebouwing moet beschermd worden tegen het geweld van de vliegtuigen. Een nieuwe gevel zal geluid en gevaar afwenden. De havenstad is een luchthaven geworden.

    Net als in het verhaal van Kafka is de geschiedenis van de Coolsingel niet ten einde. Met de verandering van Gregor in een tor wordt een metamorfose van de familie in gang gezet. Gregor zelf wordt niet meer herkend door zijn familie en verteerd langzaam van de honger en verdriet. Hetzelfde geschiedt op de Coolsingel. Met het vervolmaken van de luchthaven is de oude Coolsingel niet meer te herkennen en wordt het tijd voor de vliegtuigen Rotterdam te verlaten. Het einde van de megalomane metamorfose is in zicht.